Arapca bir sözcük olan Semah, Türkçe’de Gökyüzü anlamına gelir. Topluca yapılan Cem ibadetlerinin ayrılmaz bir parçasıdır. Cemlerdeki, her biri ayrı bir anlam ve öneme sahip olan oniki hizmetlerden biridir. Geleneksel inanca göre kaynağı Kırklar Cemine dayanır. Kırklar Cemi kimi yazar ve araştırmacıların iddialarının aksine, Hz. Ali döneminde kurulmuş bir konsey yada derviş topluluğu değil, zaman ve mekan boyutundan münezzeh olan mistik-metafizik bir hakikatın semboller diliyle anlatımından ibarettir. Bilindiği gibi, Hakikat, hiç bir surette dilin mekansal ve zamansal düzlemi içerisinde asla dile gelmez. O ancak içsel-ruhi bir yaşantıdır. Büyük mutasavvuf Muhiddin Arabi’nin deyimiyle, o ancak tatmak suretiyle anlaşılır. Bu içsel- manevi yaşantı, dilin ve kelimelerin kalıbına bürünerek zahiri dünyaya çıkar. Ancak o zaman da canlı bir yaşantı olmaktan çıkarak kelimeler ve semboller yığını haline gelir.

      Mevlevilerde de Sema vardır fakat bu yine de Alevi Semahlarından köklü bir şekilde ayrılır. Zira Mevleviler İslamın şeriat kuralları gereği Semalarında sadece erkeklere yer verirler. Kadınlar semaha alınmazlar. Alevilerde ise kadın-erkek ayrımına yer yoktur. Bu yüzden kadın-erkek birlikte dönerler. Alevi inancında, üç, beş, yedi, dokuz, oniki gibi sayıların özel bir anlamı olduğu için, Semah dönen canların sayıları bunlara göre tertiplenir. Semahların bir özelliği de baş açık, yalın ayak dönülmesidir. Giysiler yöreden yöreye farklılıklar gösterse de, genelde yine Alevi inancında özel anlamları olan kırmızı ve yeşil renkler giyilmesine özen gösterilir. Kadın semazenler başlarını bellerine kadar uzanan bu renkli giysilerle kapatır ve üzerine yeşil kuşak bağlarlar. Günümüzde ise ne yazıkki, Alevi Kurum ve Kuruluşları kendilerini dışarıya reprenzite etme adına, ibadetin bir parçası olan semahı bir folklör gösterisine dönüştürerek özünden uzaklaştırmışlardır.

Alevi Semahları yine bir Alevi çalgısı olan bağlama eşliğinde dairesel bir şekilde dönülür. Alevilerin Çepni kolu ise Semahta kullanılan çalgı sayısının oniki olmasına ( oniki imamları temsilen ) özen gösterirler. Semahlar yöreden yöreye biçimsel farklılıklar gösterse de özü daima birdir; gaye ve anlam aynıdır. Bir çok Semah çeşitleri vardır. Ya Hızır Semahı, Alaçam Semahı, Kırklar Semahı, Ali Nur Semahı, Kırat Semahı, Turnalar Semahı, Dem Geldi Semahı, Çapraz Semahı, Çorlu Semahı bunlardan sadece bir kaçıdır.

Semahın bir çok çeşidi olmasına rağmen hiç bir türünde el ele tutulmaz, Mürşidi temsilen postta oturan dedeye sırt dönülmez. Postun önünden geçerken cemal cemale gelinir, ki bunun da Alevi inancında önemli bir anlamı vardır. Hilmi dedebabanın bir nefesinde bunun anlamı şu dizelerle dile getirilir: Tuttum aynayı yüzüme, Ali göründü gözüme, nazar eyledim özüme , Ali göründü gözüme.

      Semahlarda el ve ayak hareketleri mistik anlamlar içerir. Bir elin avuç içinin göğe dönük, diğerinin yere dönük olması, Alevi Sufi ve dervişlerinin deyimiyle „Haktan aldığını halka vermek“ anlamına gelir. Semahın, bir birini tamamlayan üç aşaması vardır : Ağırlama, ki müziğin ağır ağır ilerleyen ritmiyle kişi kendini el ve ayak figürleriyle yavaş yavaş konsantre ederek içe yönelmeye hazırlar. Bir atın uysal uysal fakat kendinden emin yürüyüşünü anımsatır. Ardından ikinci aşama olan hızlanma süreci başlar. Dışarıyla bağını keserek iç alemlerin kapısını aralar ve oraya girmeye çalışır. Bu durum hedefine kilitlenmiş oka benzer. Aynı zamanda müzüğin ritmi de buna paralel olarak hızlanmaya başlamıştır. Turnanın gökyüzünde süzülürken hissettiği hafiflik halini hisseder Semazen. Üçüncü aşama ise, içindeki sonsuz kuvvet ve kudret olan Hakkla bütünleşme aşamasıdır. Artık çarka girmiştir, sadece dünyayla ( zahirle ) değil, kendi benliğiyle de bağı kesilmiştir. Bu son aşamada Hakkla hak olan Semazen, içsel dünyanın derinliğine dalarak derin bir cezbe ( kendinden geçme, taşma, trans ) hali yaşar.

      Semahın neden Alevi inancının bir parçası olduğu ve neden bir halk dansı olarak taktim edilemeyeceğinin altında yatan gerçek işte budur. Toplumsal şartlanmışlıktan ve nefsin yarattığı tabulardan ibaret olan kural ve kaideler vasıtasıyla Allah’ın asla kavranamayacağının delilini Alevi inancı bu yoldan berrak bir şekilde ortaya kor. Şeriat kurallarının insanı Allah’a götürmesi şöyle dursun, Allah’ı anlamasının önünde en büyük engel olduğunu Alevi Ozan ve Dervişleri sürekli dile getirmişlerdir.

      Ehli Sünnet gibi, İran Şiilerinde de Semahın  neden olmadığı üzerine Alevi canlarını düşünmeye davet ediyoruz. Belki bu vesileyle Alevi inancının özünü daha iyi anlar ve bizi şu yada bu yana, şu ya da bu dine yamamak isteyen insanların niyetlerini daha iyi anlamış oluruz....